ప్రపంచ మానసిక ఆరోగ్య దినోత్సవం మనసును వినే సమాజం కావాలి

ప్రపంచ మానసిక ఆరోగ్య దినోత్సవం
మనసును వినే సమాజం కావాలి
వారి గొంతులు వినిపించాలి… నిజమైన మార్పు రావాలి
అక్టోబర్ 10 | ప్రత్యేక కథనం
మధుబాబు చికిలే
స్కిలోక్రాట్ | నేషనల్ డైరెక్టర్ , ప్రపంచ మానవ హక్కుల సమితి..
మనిషి ఆరోగ్యం అంటే కేవలం శారీరక ఆరోగ్యం కాదు. మానసికంగా ప్రశాంతంగా ఉండటం, ఒత్తిడిని ఎదుర్కోవడం, భావోద్వేగాలను నియంత్రించుకోవడం, సంబంధాలను కొనసాగించడం కూడా ఆరోగ్యమే. అయితే ఆధునిక జీవనశైలిలో మానసిక ఆరోగ్యంపై ఇప్పటికీ తగినంత శ్రద్ధ కనిపించడం లేదు. 2026 థీమ్:
ఈ ఏడాది ప్రపంచ మానసిక ఆరోగ్య దినోత్సవ థీమ్:
“మానసిక ఆరోగ్యాన్ని అనుభవించిన వారి గొంతులు వినిపించాలి – నిజమైన స్వరాలు, నిజమైన మార్పు.”
మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలను స్వయంగా అనుభవించిన వారి అనుభవాలను కేవలం వినడమే కాకుండా, విధానాలు, సేవలు, సంస్థల నిర్ణయాల్లో భాగం చేయడం ఈ ఏడాది ప్రధాన సందేశం. చరిత్ర – లక్ష్యం :-
ప్రపంచ మానసిక ఆరోగ్య దినోత్సవాన్ని 1992లో వరల్డ్ ఫెడరేషన్ ఫర్ మెంటల్ హెల్త్ ప్రారంభించింది. మానసిక ఆరోగ్యంపై అవగాహన పెంచడం, అపోహలు–వివక్షను తగ్గించడం, అవసరమైన వారికి మద్దతు అందించడం దీని ప్రధాన లక్ష్యాలు.
నేడు మానసిక ఆరోగ్యం కేవలం వైద్య అంశం కాదు.
ఇది విద్యకు సంబంధించినది.
ఉపాధికి సంబంధించినది.
కుటుంబానికి సంబంధించినది.
మానవ హక్కులకు సంబంధించినది. విద్యాసంస్థలకు సుప్రీంకోర్టు కీలక మార్గదర్శకాలు
విద్యార్థుల మానసిక ఆరోగ్యం, ఆత్మహత్యల నివారణపై సుప్రీంకోర్టు 2025 జూలై 25న కీలకమైన మార్గదర్శకాలు జారీ చేసింది. ఇవి ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ పాఠశాలలు, కళాశాలలు, విశ్వవిద్యాలయాలు, కోచింగ్ సెంటర్లు, శిక్షణా కేంద్రాలు, రెసిడెన్షియల్ అకాడమీలు, హాస్టళ్లకు వర్తిస్తాయి.
ప్రధాన మార్గదర్శకాలు
1. మానసిక ఆరోగ్య విధానం:
ప్రతి విద్యాసంస్థ ప్రత్యేకమైన మానసిక ఆరోగ్య విధానాన్ని రూపొందించి అమలు చేయాలి. దాన్ని ప్రతి సంవత్సరం సమీక్షించి, వెబ్‌సైట్ మరియు నోటీసు బోర్డులో అందుబాటులో ఉంచాలి.
2. కౌన్సిలర్ తప్పనిసరి:
100 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది విద్యార్థులున్న సంస్థలు కనీసం ఒక అర్హత కలిగిన కౌన్సిలర్, సైకాలజిస్ట్ లేదా మానసిక ఆరోగ్య శిక్షణ పొందిన సోషల్ వర్కర్‌ను నియమించాలి. చిన్న సంస్థలు బయటి నిపుణులతో అధికారిక రిఫరల్ వ్యవస్థ ఏర్పాటు చేయాలి. 3. మెంటర్ వ్యవస్థ:
విద్యార్థులకు చిన్న బ్యాచ్‌లకు మెంటర్లు లేదా కౌన్సిలర్లను కేటాయించి, ముఖ్యంగా పరీక్షలు మరియు విద్యా మార్పుల సమయంలో గోప్యమైన మద్దతు అందించాలి.
4. అవమానపరచకూడదు:
మార్కుల ఆధారంగా విద్యార్థులను బహిరంగంగా వేరు చేయడం, అవమానించడం, వారి సామర్థ్యానికి మించిన అకడమిక్ లక్ష్యాలు విధించడం నివారించాలి.
5. అత్యవసర రిఫరల్ వ్యవస్థ:
మానసిక ఆరోగ్య సేవలు, ఆసుపత్రులు, ఆత్మహత్య నివారణ హెల్ప్‌లైన్లకు వెంటనే చేరేలా రాతపూర్వక విధానం ఉండాలి. టెలి -మానస్ వంటి సేవల వివరాలను స్పష్టంగా ప్రదర్శించాలి. 6. ఉపాధ్యాయులకు శిక్షణ:
బోధన, బోధనేతర సిబ్బందికి సంవత్సరానికి కనీసం రెండుసార్లు నిపుణుల ద్వారా శిక్షణ ఇవ్వాలి. ఇందులో మానసిక ప్రథమ చికిత్స, హెచ్చరిక సంకేతాల గుర్తింపు, స్వీయహాని పరిస్థితుల్లో స్పందన, రిఫరల్ విధానం ఉండాలి.
7. వేధింపులపై చర్య:
లైంగిక వేధింపులు, ర్యాగింగ్, బుల్లీయింగ్, వివక్ష వంటి ఘటనలపై గోప్యమైన ఫిర్యాదు–పరిష్కార వ్యవస్థ ఉండాలి. బాధితులకు మానసిక–సామాజిక మద్దతు అందించాలి.
8. తల్లిదండ్రుల అవగాహన:
తల్లిదండ్రులకు క్రమం తప్పకుండా మానసిక ఆరోగ్యం, అధిక అకడమిక్ ఒత్తిడిని నివారించడం, విద్యార్థుల్లో మానసిక ఒత్తిడి సంకేతాలను గుర్తించడం వంటి అంశాలపై అవగాహన కల్పించాలి.
9. జీవన నైపుణ్యాలు:
మానసిక ఆరోగ్య అవగాహన, భావోద్వేగ నియంత్రణ, లైఫ్ స్కిల్స్‌ను విద్యార్థుల ఓరియంటేషన్ మరియు సహపాఠ్య కార్యక్రమాల్లో భాగం చేయాలి.
10. కెరీర్ కౌన్సిలింగ్:
విద్యార్థులు, తల్లిదండ్రులకు అర్హత కలిగిన నిపుణుల ద్వారా కెరీర్ కౌన్సిలింగ్ అందించాలి. విజయం అంటే కేవలం మార్కులు, ర్యాంకులు కాదనే దృక్పథాన్ని పెంపొందించాలి. మానసిక ఆరోగ్య కమిటీ – ప్రతి విద్యాసంస్థలో అవసరం
సుప్రీంకోర్టు మార్గదర్శకాలను సమర్థంగా అమలు చేయడానికి ప్రతి విద్యాసంస్థలో ఒక సమగ్ర “మానసిక ఆరోగ్యం & విద్యార్థుల శ్రేయస్సు కమిటీ” ఏర్పాటు చేయడం అత్యంత ఉపయోగకరం.
ఇందులో—
ప్రిన్సిపాల్/హెడ్‌మాస్టర్, కౌన్సిలర్, శిక్షణ పొందిన ఉపాధ్యాయులు, తల్లిదండ్రుల ప్రతినిధి, విద్యార్థి ప్రతినిధి, అవసరమైనప్పుడు మానసిక ఆరోగ్య నిపుణుడు
ఉండవచ్చు.
ఈ కమిటీ పని కేవలం సమస్య వచ్చిన తర్వాత స్పందించడం కాదు.
గమనించాలి, వినాలి, అర్థం చేసుకోవాలి, మద్దతు ఇవ్వాలి, అవసరమైతే నిపుణుడికి రిఫర్ చేయాలి, ఫాలోఅప్ చేయాలి. SDGsతో అనుసంధానం
మానసిక ఆరోగ్య కార్యక్రమాలు ఐక్యరాజ్యసమితి **సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలు (SDGs)**తో కూడా నేరుగా అనుసంధానమవుతాయి.
సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యం 3 – మంచి ఆరోగ్యం మరియు శ్రేయస్సు
టార్గెట్ 3.4 2030 నాటికి మానసిక ఆరోగ్యం మరియు శ్రేయస్సును ప్రోత్సహించడాన్ని స్పష్టంగా లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఆత్మహత్య మరణాల రేటు కూడా దీనికి సంబంధించిన సూచికగా ఉంది.
టార్గెట్ 4 – నాణ్యమైన విద్య
టార్గెట్ 4.2 పిల్లల అభివృద్ధి, సంరక్షణ, అభ్యాసంతో పాటు మానసిక–సామాజిక శ్రేయస్సును ప్రస్తావిస్తుంది.
టార్గెట్ 4.7 జీవన నైపుణ్యాలు, మానవ హక్కులు, శాంతి, సమగ్రత వంటి అంశాలను విద్యలో భాగం చేయాలని సూచిస్తుంది.
టార్గెట్ 4.ఏ…పిల్లలకు సురక్షితమైన, హింసరహితమైన, సమగ్ర మరియు సమర్థవంతమైన అభ్యాస వాతావరణాన్ని నిర్మించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. 5 – లింగ సమానత్వం
విద్యాసంస్థల్లో లింగ ఆధారిత వేధింపులు, వివక్ష, హింసను నిరోధించడం మానసిక భద్రతకు కూడా కీలకం.
10 – అసమానతల తగ్గింపు
వెనుకబడిన, బలహీన వర్గాలకు చెందిన విద్యార్థులకు సమానమైన మానసిక ఆరోగ్య మద్దతు అందించడం సమగ్ర విద్యకు అవసరం. “ఎన్ని మార్కులు?” కంటే “ఎలా ఉన్నావు?”
విద్యార్థిని కేవలం—
“ఎన్ని మార్కులు?”
అని అడగడం కాదు.
“నువ్వు ఎలా ఉన్నావు?”
అని కూడా అడగాలి.
ఉపాధ్యాయుడు సైకాలజిస్ట్ కాకపోవచ్చు. కానీ విద్యార్థిలో మార్పును మొదట గుర్తించగల వ్యక్తి కావచ్చు.
తల్లిదండ్రులు కూడా పిల్లల విజయాన్ని మార్కులతో మాత్రమే కొలవకుండా వారి భావోద్వేగ స్థితిని అర్థం చేసుకోవాలి.
స్కిలోక్రసీ దృష్టిలో
ప్రతి వ్యక్తిలో ఒక నైపుణ్యం ఉంది.
కానీ నైపుణ్యాన్ని వెలికి తీయడానికి ముందుగా మానసిక భద్రత, ఆత్మవిశ్వాసం, భావోద్వేగ సమతుల్యత, మార్గదర్శనం అవసరం.

అందుకే మానసిక ఆరోగ్యం కూడా నైపుణ్య సమాజానికి పునాది.
ముగింపుగా…
అక్టోబర్ 10న ఒక కార్యక్రమం నిర్వహించి మానసిక ఆరోగ్య దినోత్సవాన్ని ముగించకూడదు.
ప్రతి పాఠశాలలో ఒక మద్దతు వ్యవస్థ…
ప్రతి కళాశాలలో ఒక కౌన్సిలింగ్ వ్యవస్థ…
ప్రతి కార్యాలయంలో ఒక వెల్‌బీయింగ్ సంస్కృతి…
ప్రతి కుటుంబంలో ఒక వినే మనసు…
అవసరం.
సుప్రీంకోర్టు కూడా మానసిక ఆరోగ్యాన్ని భారత రాజ్యాంగంలోని ప్రతికరణ 21 కింద జీవించే హక్కులో అంతర్భాగంగా గుర్తించింది.
మనిషిని అతని సమస్యతో కాదు… అతని సామర్థ్యంతో చూడాలి.
**వారి గొంతు వినండి.
వారి అనుభవాన్ని గౌరవించండి.
వారితో కలిసి మార్పు తీసుకురండి.**
**“వారి గొంతులు వినిపించాలి…
నిజమైన స్వరాలు… నిజమైన మార్పు.”**
– మధుబాబు చికిలే
స్కిలోక్రాట్,జాతీయ డైరెక్టర్,ప్రపంచ మానవ హక్కుల సమితి.